【今日质疑】辩护律师取证遭便衣围攻抢手机：兰州城关法院外公权力越权与“党管司法”的制度性失序[Today's Query] Defense Lawyers Assaulted and Phones Snatched by Plainclothes Officers While Gathering Evidence: Abuse of Public Power and Institutional Disorder of 'Party-Controlled Justice' Outside Lanzhou Chengguan Court[Vraag van Vandaag] Verdedigingsadvocaten aangevallen en telefoons afgepakt door agenten in burger tijdens bewijsverzameling: Machtsmisbruik en institutionele wanorde van 'door de Partij gecontroleerde justitie' buiten de rechtbank van Lanzhou Chengguan

Op het middaguur van 6 augustus maakte de brandende zon in Lanzhou het asfalt voor de Volksrechtbank van het district Chengguan gloeiend heet. Zhu Xiaoding, advocaat bij het advocatenkantoor Beijing Tailiao, stond buiten de poort van de rechtbank en hield zijn mobiele telefoon omhoog om vast te leggen hoe beveiligers hem de toegang weigerden. Enkele seconden later stormden twee mannen in burgerkleding, zonder enige legitimatie te tonen, plotseling naar voren. In een hectisch geduw en getrek werd de telefoon van advocaat Zhu hardhandig afgepakt; zijn meereizende collega, advocaat Zhang Junbin, werd hard tegen de grond geduwd, hield zijn rug vast van de pijn en kampte met een snel stijgende bloeddruk.

Deze gewelddadige confrontatie voor de poort van de rechtbank vloeide voort uit de behandeling van de zaak tegen Zhou Lubao en Jing Shuren. Als pro-bono-advocaten hadden Zhu Xiaoding en Zhang Junbin net de ochtendzitting achter de rug. Hun cliënt, Jing Shuren, wordt door de autoriteiten beschuldigd van 'het uitlokken van ruzies en het veroorzaken van problemen' (寻衅滋事罪), louter omdat hij migrantenarbeiders hielp bij het opeisen van achterstallig loon en documenten ter verdediging van hun rechten had doorgestuurd.

Dit tafereel is niet alleen het lot van twee mensenrechtenadvocaten, maar weerspiegelt in het klein de ernstige ontsporing van het rechtssysteem onder het totalitaire regime van de Chinese Communistische Partij (CCP). Onder de heersende logica van 'door de Partij gecontroleerde justitie' en het handhaven van de stabiliteit boven alles, is de rechtbank niet langer een tempel van het recht die neutraliteit en billijkheid waarborgt, maar een voorpost van de totalitaire machine om de politieke orde en sociale controle te handhaven. Wanneer het wettelijke recht op beroepsuitoefening en de persoonlijke veiligheid van verdedigingsadvocaten openlijk voor de poort van de rechtbank worden ontnomen, wordt de door de CCP-autoriteiten zo luidkeels geprezen 'rechtsstaat' gereduceerd tot een farce. Het toont de bandeloosheid en arrogantie van absolute macht bij een gebrek aan toezicht en controle.

Binnen het kader van de eenpartijdictatuur van de CCP dient het rechtssysteem in de kern de 'veiligheid van het regime' van de heersende klasse. Sinds de '709-arrestatiegolf' in 2015 is de gemeenschap van mensenrechtenadvocaten systematisch onderdrukt en gezuiverd, en wordt het recht op verdediging — de laatste verdedigingslinie van de rechtspleging — steeds verder uitgehold.

Binnen de vastgestelde structuur van 'grootschalige stabiliteitsbewaking' worden de grenzen van de wetshandhaving door de overheid onbeperkt opgerekt en zelfs vaag gemaakt. Dat personen in burgerkleding het aandurven om binnen het terrein van de rechtbank — een plaats die een uiterst plechtige gerechtelijke locatie zou moeten zijn — schaamteloos geweld te gebruiken tegen verdedigingsadvocaten en bewijsmateriaal te roven, weerspiegelt in wezen de totale minachting van het stabiliteitssysteem voor wettelijke procedures. Tegelijkertijd zijn vage 'verzamelmisdrijven' zoals 'het uitlokken van ruzies en het veroorzaken van problemen' verregaand geïnstrumentaliseerd als standaardwapens voor de autoriteiten om looneisen van burgers, belangenbehartiging en onafhankelijke meningsuiting te onderdrukken. Wanneer rechtbanken, procuraturen en politieorganen onder de centrale coördinatie van de Commissie voor Politieke en Juridische Zaken worden samengesmeed tot een zogenaamde 'gezamenlijke vuist van politie, OM en rechtbank', worden verdedigingsadvocaten niet langer gezien als een onmisbare tegensprekende kracht in het proces, maar door deze totalitaire machine beschouwd als 'buitenstaanders' en 'veiligheidsrisico's' die moeten worden geweerd en geëlimineerd.

Ten overstaan van de inmiddels gearriveerde politieagent Deng Long (dienstnummer

1. van het Chengguan-bureau van de politie in Lanzhou, wees advocaat Zhu Xiaoding er nadrukkelijk op dat de agenten in burger niet alleen geen legitimatie hadden getoond, maar ook hun boekje te buiten waren gegaan door binnen het terrein van de rechtbank op te treden, en dat hun handelen volledig buiten het wettelijke politiekader viel.

De aanwezige politieagent noteerde de beschuldiging van advocaat Zhu Xiaoding en beloofde deze aan zijn superieuren te rapporteren. Desondanks bleef de schok van de hardhandig afgepakte telefoon in de zon voor de rechtspoort nog voelbaar.

Advocaat Zhu Xiaoding fatsoeneerde zijn kleding en maakte zich op voor de voortzetting van de rechtszaak in de middag. In dit door absolute macht gedomineerde juridische theater staan hij en zijn collega's nog altijd in de banken van de verdediging — dit is niet alleen een moeizame verdediging van de wettelijke rechten van hun cliënten, maar ook een stil protest tegen een steeds grimmiger wordend dictatoriaal regime.