Olie niet in banken, goederen omzeilen China: het netwerk van Iran "in ruil voor olie" duwt Peking naar de kern van de oorlog tegen sancties

Op 10 september meldde Reuters dat Iran de afgelopen jaren, door olie te verkopen in ruil voor kredieten voor Chinese goederen, geneesmiddelen, voertuigen, communicatieapparatuur en zelfs veronderstelde contracten met betrekking tot luchtverdedigingsapparatuur kan blijven opereren onder de druk van Amerikaanse sancties. Bewuste mensen schatten dat er in het afgelopen jaar ongeveer 2 tot 2,5 miljard dollar aan geld via speciale doeleinden kan stromen. De echte betekenis van dit mechanisme is niet een gewone omzeiling van sancties, maar dat Beijing en Teheran energie-, handels- en financiële afwikkelingen samenvoegen tot een deel van de manier waarop het Amerikaanse systeem kan worden omzeild.

Het rapport beschrijft de structuur die niet ingewikkeld is, maar is zeer verborgen. Nadat Chinese kopers Iraanse ruwe olie hebben gekocht, gaat het geld niet rechtstreeks naar de Iraanse bankrekening, maar wordt intern opgeslagen door relevante entiteiten en speciale doeleinden in China en wordt gebruikt om de Chinese exporteurs of Iraanse infrastructuurprojecten in China te betalen.

Olie wordt weer ‘valuta’

De kernlogica van de Amerikaanse sancties is dat Iran het moeilijk maakt om zijn olie-inkomsten om te zetten in gratis geld door de afwikkeling van de dollar, de liquidatie van banken en het internationale financiële systeem onder controle te houden.De reactie van Teheran is om de olie zelf opnieuw te gebruiken als betaalmiddel: geen ruwe olie in de dollar te ruilen en goederen te kopen op een dollarrekening, maar om rechtstreeks een "olie-credit-goederen" te creëren.

De kracht van de Amerikaanse financiële sancties zal afnemen wanneer de olie-inkomsten niet langer door het traditionele banksysteem moeten worden doorgegeven, maar tegelijkertijd zullen bedrijven, havens en financiële knooppunten die deelnemen aan het netwerk naar de voorhoede van het risico van sancties worden geduwd.

Volgens Reuters speelt een Chinese entiteit genaamd "ChuXin" een rol in de financieringsverdeling in de betrokken structuren, waarbij een deel van de olie-inkomsten wordt besteed aan de Iraanse infrastructuur en een deel aan de betaling van Chinese exportgoederen.

Waarom China bereid is om een economische bufferzone voor Iran te worden

Voor Peking is Iran in de eerste plaats een energie-transactie. China is al lang een van de belangrijkste kopers van de Iraanse ruwe olie en wordt doorgaans aanzienlijk gereduceerd door sancties. In 2025 wordt geschat dat China meer dan 80% van de Iraanse uitvoer van ruwe olie koopt, gemiddeld ongeveer 1,4 miljoen vaten per dag. Voor onafhankelijke raffinaderijen in Shandong en andere plaatsen is deze korting op lange termijn aantrekkelijk.

Naast energie heeft de Sino-Iraanse relatie echter ook een diepere strategische waarde. Beijing is tegen eenzijdige Amerikaanse sancties en hoopt te bewijzen dat Washington niet volledig kan bepalen met wie andere landen handelen door middel van dollars en secundaire sancties. Het blijven kopen van Iraanse olie is op zich een manier om de Amerikaanse sancties uit te dagen; het creëren van alternatieve afwikkelingsmechanismen brengt deze uitdaging van diplomatieke uitspraken naar infrastructuurniveau.

China wil geen onbeperkte kosten betalen. Grote staatsbanken en belangrijke multinationals zijn nog steeds sterk afhankelijk van het wereldwijde financiële systeem, dus Beijing moet voorkomen dat ze rechtstreeks worden blootgesteld aan de zwaarste Amerikaanse sancties. Dit vormt een typische grijze structuur: de transacties worden voortgezet, maar het risico wordt geïsoleerd door kleinere entiteiten, lokale raffinaderijen, Hong Kong-bedrijven, speciale drager- en niet-traditionele afwikkelingslaag.

De “ontkenbaarheid” is precies het kernactief van dit systeem

De wetenschappers van de relaties tussen China en Iran beschrijven dat Beijing behoefte heeft aan "plausible deniability", wat betekent dat er ruimte is om te ontkennen. Dit oordeel wijst op het ontwerp van de belangrijkste instellingen voor economische samenwerking tussen China en Iran. China kan de normale handel legaliseren, bedrijven kunnen beweren dat ze geen rechtstreekse transacties hebben met Iran, banken kunnen directe afwikkelingssporen verminderen en Iran krijgt nog steeds de benodigde goederen en infrastructuur.

Dergelijke netwerken hebben meestal een aantal gemeenschappelijke kenmerken:

• Fragmentatie van de transactiegebruikers: grote staatsbedrijven, banken en risicovolle bedrijven worden gescheiden van kleinere entiteiten die de interfacefunctie vervullen;
• Closure van de financiële doeleinden: olie-inkomsten worden niet vrij teruggestuurd naar Iran, maar worden gebruikt voor specifieke aankopen in China;
• Verduistering van de handelsbronnen: vermindering van de directe identificatie door middel van tussenpersonen, overdrachten, hermarkering van de bron;
• Decentralisatie van politieke verantwoordelijkheid: voldoende afstand tussen overheden, bedrijven en financiële instellingen om een enkel knooppunt de volledige regeling te ontkennen.

Dit betekent niet dat alle Chinese fabrikanten die goederen verkopen aan Iran het eindgebruik kennen. Reuters maakt duidelijk dat sommige fabrikanten mogelijk alleen binnenlandse betalingen ontvangen en dat er geen bewijs is dat ze de sancties rechtstreeks overtreden. Het is echt de moeite waard om aandacht te besteden aan systeemniveau organisatorische capaciteit: als olie-inkomsten kunnen worden omgezet in miljarden dollars aan goederen zonder de traditionele internationale afwikkeling, dan is het omzeilen van sancties niet langer een fragmentatie van ondergrondse transacties, maar een grootschalige handelsinfrastructuur.

“De oorlog brengt dit grijze systeem naar voren”

Na de escalatie van het conflict in de VS werd het vervoer in de Straat van Hormuz ernstig beschadigd en werd de Brent-olie opnieuw op 100 dollar per vat geplaatst. China's onafhankelijke raffinaderijen begonnen zich te wenden naar West-Afrika, Canada en Zuid-Amerika, wat aangeeft dat de leveringsbelemmeringen van Iran de aankoopstructuur van China rechtstreeks hebben veranderd. Dit onthult tegelijkertijd de tegenstrijdigheden in de strategie van Peking: enerzijds profiteerde China van de afschrijving van de Iraanse olie en het tegengaan van de Amerikaanse sancties; anderzijds, als de oorlog in het Midden-Oosten de scheepvaart daadwerkelijk heeft afgesneden, is China een van de grootste economieën die het meest vatbaar

Beijing hoopt dat Iran de druk van de VS kan weerstaan, maar niet dat de regionale oorlogen die door Iran worden veroorzaakt uit de hand worden gelaten; hoopt op goedkope ruwe olie, maar niet op de sluiting van de Straat van Hormuz; hoopt dat de instrumenten van de Amerikaanse sancties worden verzwakt, maar niet dat de belangrijkste Chinese banken uit het Amerikaanse systeem worden gegooid.

Volgens Focus China is dit netwerk van "olie-credit-credit-commodities" de moeite waard om op de lange termijn te worden gevolgd, omdat het de mogelijke richting onthult van een toekomstige oorlog tegen sancties van grote mogendheden. De Verenigde Staten controleren banken en de dollar, terwijl China en de sanctionerende landen alternatieve kanalen zoeken voor handel, energie en interne afwikkelingen. Het slagveld van sancties en anti-sancties is uitgebreid van bankrekeningen tot tankstations, havens, magazijnen, handelsbedrijven en toeleveringsketens.

De echte vraag is niet of China Iran olie koopt, maar welk economisch systeem Beijing helpt op te bouwen: het maakt gebruik van het bestaande wereldwijde financiële systeem om rijkdom te verdienen en creëert parallelle kanalen om de regels te verzwakken onder druk van de Verenigde Staten.