Xinjiang klinische proeven onder ethische vraagtekens: kan "geïnformeerde toestemming" geldig zijn in een hoge druk omgeving?

Nederlandse titel: Xinjiang klinische proeven onder ethische vraagtekens: kan "geïnformeerde toestemming" geldig zijn in een hoge druk omgeving?

Nederlandse inleiding: De CECC stelt dat verschillende internationale farmaceutische bedrijven klinische proeven hebben uitgevoerd in ziekenhuizen in Xinjiang. Hoewel er op dit moment geen bewijs is van illegale activiteiten, roept de achtergrond van grootschalige surveillance en gedwongen medische controles de vraag op of deelnemers werkelijk vrij en geïnformeerd toestemming kunnen geven.

Nederlandse artikel: De internationale geneesmiddelenklinische proeven die in Xinjiang worden uitgevoerd, staan onder nieuw ethisch onderzoek. De Amerikaanse Congressional-Executive Commission on China (CECC) publiceerde op 20 augustus "China Observer", waarin staat dat verschillende Amerikaanse en internationale farmaceutische bedrijven in de afgelopen jaren klinische proeven hebben uitgevoerd in ziekenhuizen in Xinjiang, waar langdurig sprake is van grootschalige surveillance, gedwongen medische controles en gedwongen arbeid, waardoor de vraag of deelnemers werkelijk vrij kunnen weigeren centraal staat.

De CECC verwijst naar openbare gegevens en stelt dat tussen 2010 en 2025 verschillende Amerikaanse bedrijven, waaronder Merck, AbbVie, Lilly, Bristol Myers Squibb en Amgen, evenals internationale farmaceutische bedrijven als AstraZeneca, Novartis, Roche en Bayer, klinische proeven hebben uitgevoerd in Xinjiang.

Afbeelding: een pagina uit "China Observer" nr. 7 van de CECC met betrekking tot het onderwerp klinische proeven in Xinjiang.

In juni van dit jaar stuurden Amerikaanse congresleden een brief aan verschillende farmaceutische bedrijven waarin zij vroegen hoe zij ervoor zorgen dat deelnemers in Xinjiang zonder dwang deelnemen aan de proeven en hoe zij de risico's van gegevens en ethiek hanteren die voortkomen uit onderzoek in ziekenhuizen van het Chinese leger. De CECC benadrukt tegelijkertijd dat er op dit moment geen bewijs is dat deze bedrijven illegale activiteiten hebben uitgevoerd.

Deze onderscheid is belangrijk. Of klinische proeven illegaal zijn, moet worden beoordeeld op basis van specifieke onderzoeksplannen, ethische beoordeling, gegevens van geïnformeerde toestemming en lokale wetgeving; maar het feit dat "geen illegale activiteiten zijn aangetroffen" betekent niet dat er geen ethische vragen zijn. Internationale medische ethiek vereist doorgaans dat deelnemers kunnen weigeren zonder straf of druk en volledig begrijpen wat de risico's van het onderzoek zijn.

Xinjiang heeft een speciale situatie, waarin de afgelopen tien jaar sprake is geweest van grootschalige surveillance, gedwongen lichamelijke onderzoeken, biologische gegevensverzameling en massale detentie, die zijn geregistreerd door verschillende internationale organisaties. In een dergelijke omgeving moet zelfs een formeel volledige geïnformeerde toestemming worden onderzocht: geloven deelnemers dat zij het recht hebben om te weigeren? Zal weigeren de werkgelegenheid, het welzijn of de relatie met de regering beïnvloeden?

De CECC wijst er ook op dat Pfizer heeft besloten om geen klinische proeven meer uit te voeren in Xinjiang en in ziekenhuizen van het Chinese leger. Dit toont aan dat bedrijven hun conformiteit en reputatierisico's opnieuw beoordelen. Voor andere multinationale farmaceutische bedrijven kan de sleutel in de toekomst niet alleen zijn of ze "het kunnen doen", maar of ze kunnen aantonen dat elke deelnemer onder werkelijk vrijwillige omstandigheden deelneemt.