Tien jaar na het aantreden van Chen Quanguo tot de internering van een miljoen Oeigoeren: de onderdrukking in Xinjiang heeft geen afrekening gekend, maar Peking begint "normalisatie" aan de wereld te verkopen

Nederlandse titel: Tien jaar na het aantreden van Chen Quanguo tot de internering van een miljoen Oeigoeren: de onderdrukking in Xinjiang heeft geen afrekening gekend, maar Peking begint "normalisatie" aan de wereld te verkopen

Nederlandse inleiding: Human Rights Watch maakte op 27 augustus bekend dat de grootschalige onderdrukking van Oeigoeren en andere Turkse moslims door de Chinese Communistische Partij al tien jaar aan de gang is, met willekeurige internering, surveillance, culturele uitroeiing en gedwongen arbeid die nog niet ten einde is. Vier jaar na het rapport van de Verenigde Naties in 2022, heeft Peking nog geen echte verantwoording afgelegd.

Nederlandse artikel: Op 27 augustus publiceerde Human Rights Watch een nieuw rapport dat de kwestie-Xinjiang opnieuw op de internationale agenda van mensenrechten zet. De organisatie is van mening dat de Chinese regering de afgelopen tien jaar een ernstige onderdrukking van Oeigoeren en andere Turkse moslims heeft uitgevoerd, die als "misdaden tegen de menselijkheid" kunnen worden beschouwd, en dat deze beleidsmaatregelen vandaag de dag nog steeds in verschillende vormen voortduren.

Het rapport noemt niet alleen historische projecten die al zijn beëindigd. Human Rights Watch zegt dat er nog steeds grootschalige willekeurige internering, oneerlijke gevangenisstraffen, alomtegenwoordige surveillance, religieuze en culturele uitroeiing, reis- en communicatiebeperkingen en druk op Oeigoeren in het buitenland zijn. Bovendien blijft de gedwongen arbeid in Xinjiang in verband staan met wereldwijde toeleveringsketens van auto's, zonnepanelen, kleding, zeevruchten, landbouwproducten en belangrijke mineralen.

De eerste belangrijke mijlpaal in de tijdslijn is

1. De Chinese Communistische Partij breidde haar zogenaamde "antiterrorisme"-, "de-radicalisering"- en sociale stabiliteitsbeleid in Xinjiang snel uit, waarna grootschalige interneringsfaciliteiten verschenen. De Verenigde Naties, mensenrechtenorganisaties, media en satellietonderzoek hebben allemaal verslagen over heropvoedingskampen, surveillancesystemen en gezinsscheidingen.

De tweede belangrijke mijlpaal is 31 augustus

1. Het kantoor van de Hoge Commissaris voor de Mensenrechten van de Verenigde Naties publiceerde een beoordelingsrapport over Xinjiang, waarin stond dat de ernstige mensenrechtenschendingen in het gebied "mogelijk misdaden tegen de menselijkheid zijn, met name misdaden tegen de menselijkheid". Peking weigerde het rapport te accepteren en noemde de beschuldigingen "anti-Chinese politieke manipulatie".

Vier jaar later is Human Rights Watch van mening dat het niet ontbreekt aan meer bewijs, maar aan verantwoording.

De Hoge Commissaris voor de Mensenrechten van de Verenigde Naties, Volker Türk, erkende in 2024 dat veel problematische wetten en beleidsmaatregelen nog steeds bestaan; tegen februari 2026 uitte hij zijn spijt over het gebrek aan implementatie van eerdere aanbevelingen en verantwoording door China. Human Rights Watch bekritiseert met name dat het VN-systeem na het rapport van 2022 geen openbare follow-up van voldoende kracht heeft geboden.

Ondertussen verandert Peking het externe imago van Xinjiang. De officiële propaganda benadrukt steeds meer toerisme, economische ontwikkeling, etnische eenheid en zogenaamde "normaal leven", in een poging om Xinjiang van een internationale mensenrechtencrisis om te vormen tot een succesverhaal van ontwikkeling en stabiliteit. Maar Human Rights Watch wijst erop dat de oppervlakkige normalisatie niet betekent dat het eerder opgezette surveillancesysteem, het strafrechtssysteem en het politieke controlesysteem zijn ontmanteld.

Nog meer reden voor de internationale gemeenschap om waakzaam te zijn, is het probleem van gedwongen arbeid. De Verenigde Staten hebben de "Wet ter voorkoming van gedwongen arbeid van Oeigoeren" aangenomen, die importbeperkingen oplegt voor producten uit Xinjiang; de Europese Unie heeft ook een importverbod ingesteld voor producten van gedwongen arbeid. Human Rights Watch eist dat Canada, Australië, het Verenigd Koninkrijk en Japan soortgelijke maatregelen aannemen of versterken, en dat de Europese Unie Xinjiang als een hoogrisicogebied opneemt in de database voor risico's van gedwongen arbeid die binnenkort wordt opgericht.

Dit maakt van de kwestie-Xinjiang niet langer alleen een mensenrechtenzaak binnen China, maar een kwestie van verantwoordelijkheid in het wereldwijde handelssysteem. Als producten van gedwongen arbeid via meerdere toeleveranciers en derde landen de internationale markt kunnen bereiken, kunnen consumenten en multinationals onbewust de onderdrukkingsmachine van de Chinese Communistische Partij blijven financieren.

Tien jaar later blijft de meest dringende vraag onbeantwoord: waar zijn de mensen die massaal zijn gearresteerd? Hoeveel mensen zijn veroordeeld? Welke functionarissen hebben deze beleidsmaatregelen ontworpen en uitgevoerd? Wat voor compensatie hebben de slachtoffers en hun families ontvangen? Peking heeft nooit een onafhankelijk onderzoeksmechanisme opgericht en heeft nooit toegestaan dat slachtoffers zonder vergelding openlijk getuigen.

De Chinese Communistische Partij probeert de wereld vandaag de dag te laten geloven dat "Xinjiang al normaal is", maar het echte bewijs van normalisatie is niet een toeristische promotiefilm, maar het sluiten van het willekeurige interneringssysteem, het stoppen van gedwongen arbeid, het herstellen van religieuze en culturele vrijheid, en het toelaten van onafhankelijke internationale onderzoekers.

Als de onderdrukking van tien jaar uiteindelijk geen enkele verantwoordelijke in een echt onafhankelijke rechtsprocedure brengt, betekent de zogenaamde "stabiliteit" niet dat gerechtigheid heeft plaatsgevonden, maar dat de slachtoffers zijn gedwongen om stil te zijn.