Om haar paspoort terug te krijgen, moest ze eerst haar werkgever laten besluiten haar te ontslaan: de vrijheid van vertrek uit China wordt in beslag genomen door de werkrelatie

Om haar paspoort terug te krijgen, moest ze eerst haar werkgever laten besluiten haar te ontslaan: de vrijheid van vertrek uit China wordt in beslag genomen door de werkrelatie

Een Chinese netizen beweert dat ze, vanwege de beperkingen van haar werkgever op het verlaten van het land en de regel dat ze niet vrijwillig ontslag kon nemen binnen 5 jaar na indiensttreding, via herhaaldelijke absentie de procedure voor ontslag moest activeren, waardoor het ongeveer 3 maanden duurde voordat ze haar paspoort terugkreeg. Deze ervaring, gedeeld via het account "李老师不是你老师" op platform X, leidde tot een discussie. Een volwassene moet een "ontslag" in scène zetten om haar eigen reisdocumenten terug te krijgen, dit is geen normaal personeelsbeheer, maar een voorbeeld van hoe een werkgever de vrijheid van vertrek uit het land als een instrument van organisatorische controle gebruikt.

Een gewoon paspoort is geen eigendom van de werkgever, de wet verbiedt illegale inbeslagname

De tweede paragraaf van de "Wet op het paspoort van de Volksrepubliek China" bepaalt duidelijk dat een paspoort een document is voor Chinese burgers om het land te verlaten en hun nationaliteit en identiteit in het buitenland te bewijzen, en bepaalt dat "geen enkele organisatie of persoon... een paspoort illegaal in beslag mag nemen". Het beheer van een gewoon paspoort en een diplomatiek paspoort is niet hetzelfde: een diplomatiek paspoort kan door de werkgever centraal beheerd worden vanwege het uitvoeren van officiële taken, maar een gewoon paspoort is in wezen een persoonlijk reisdocument voor burgers.

De openbare dienstgids van het Nationaal Bureau voor Migratiebeheer bepaalt tegelijkertijd dat nationale functionarissen die een gewoon paspoort aanvragen, toestemming van hun werkgever moeten krijgen. Dit systeem bindt al het recht op privéreizen van sommige mensen aan de goedkeuring van hun werkgever. Recent openbaar gerapporteerd toont aan dat het inleveren van paspoorten en het goedkeuren van uitreizen zich heeft uitgebreid van traditionele ambtenaren en personen met gevoelige informatie naar staatsbedrijven, scholen, ziekenhuizen, onderzoeksinstellingen en zelfs sommige niet-gouvernementele organisaties.

Wanneer een werkgever kan beslissen of een volwassene zijn paspoort terug kan krijgen, is privéreizen geen privéaangelegenheid meer.

"5 jaar niet ontslag nemen" en "paspoort in bewaring" overlappen en vormen een feitelijke dubbele blokkering

De ervaring van deze netizen is het meest opvallend vanwege de overlapping van twee systemen: enerzijds beperkt de werkgever haar uitreizen en houdt haar paspoort in bewaring, anderzijds beperkt de interne regel van de werkgever haar om binnen 5 jaar na indiensttreding ontslag te nemen. Ze wilde niet gewoon "niet meer werken", maar werd gedwongen om tussen haar werkrelatie en haar recht op uitreizen te kiezen.

Als een werkgever interne regels heeft voor dienstjaren, trainingsperioden of geheimhouding, zou dit normaal gesproken via een arbeidscontract, een overeenkomst over dienstjaren en aansprakelijkheid voor contractbreuk opgelost moeten worden, in plaats van via het in beslag nemen van persoonlijke identiteitsdocumenten om persoonlijke controle uit te oefenen. Wanneer iemand moet afwezig zijn om "ontslagen te worden" om een relatie te beëindigen, toont dit aan dat de arbeidsrelatie is veranderd in een administratief instrument om persoonlijke bewegingsvrijheid te beperken.

Deze logica is niet vreemd in het Chinese systeem, waar traditionele eenheden niet alleen salarissen en posities beheersen, maar ook huisvesting, dossiers, huwelijk, uitreizen en politieke controle. De markthervorming verzwakte deze controle enigszins, maar in de context van nationale veiligheid en het opnieuw uitbreiden van personeelsbeheer, zijn paspoorten en uitreisgoedkeuringen aan het werkgevers de controle over privéleven teruggegeven.

Het inleveren van paspoorten breidt zich uit van enkele gevoelige posities naar bredere beroepsgroepen

Radio Free Asia rapporteerde in augustus dat in verschillende delen van China het fenomeen optrad waarbij verschillende soorten mensen werden gevraagd hun paspoorten in te leveren, met een bereik dat onderzoeksinstituten, sleutellaboratoria, ambtenaren, instellingen, grote staatsbedrijven, leraren, middelbare scholieren, ziekenhuispersoneel en sommige nationale investerings-, hightechbedrijven omvatte. Hoewel de praktijken in verschillende regio's en eenheden niet uniform zijn, heeft de trend een gemeenschappelijk kenmerk: grensbeheer wordt niet langer alleen uitgevoerd door nationale migratiebeheerorganen, maar wordt ook naar werkgevers en basisorganisaties verplaatst.

Deze eenheden gebruiken vaak "geheimhouding", "nationale veiligheid" en "preventie van grensoverschrijdende risico's" als reden, maar naarmate het bereik zich uitbreidt, verandert het probleem van gevoelige informatiebeheer in sociale governance. Of een middelbare schoolleerkracht, een ziekenhuiswerknemer of een gewone werknemer van een staatsbedrijf naar Japan, Europa of Zuidoost-Azië kan reizen, heeft oorspronkelijk niets te maken met nationale geheimen; zodra alle uitreizen de goedkeuring van de organisatie nodig hebben, wordt individuele vrijheid opnieuw gedefinieerd als een gunst die de eenheid kan verlenen of intrekken.

De nieuwe regels voor uit- en binnenreizen die morgen in werking treden, plaatsen "veiligheid" op een prominentere positie

Het besluit nr. 841 van de Staatsraad "Regels voor het beheer van uit- en binnenreizen" zal op 15 september officieel in werking treden. De nieuwe regel benadrukt het opzetten van een "systeem voor het voorkomen van uitreisrisico's voor Chinese burgers" en machtigt het migratiebeheerorgaan om, in specifieke situaties, personen die naar hoge-risicolanden of -gebieden reizen te waarschuwen of te weerhouden.

Uit het document blijkt dat de nieuwe regel voornamelijk gericht is op oorlog, veiligheid, rampen en hoge-risicogebieden en niet rechtstreeks machtigt gewone werkgevers om persoonlijke paspoorten in beslag te nemen. Het volgt echter een steeds duidelijker beleidsrichting: het uitreizen van burgers wordt steeds meer opgenomen in het kader van "veiligheidsbestuur" in plaats van alleen als een persoonlijk recht.

Wanneer het nationale veiligheidsconcept en de interne personeels-, geheimhoudings- en politieke controle van de eenheid samenkomen, is de feitelijke controle vaak breder dan de wettekst zelf. Veel beperkingen worden niet door een formele "beslissing tot niet-uitreizen" voltooid, maar worden vooraf op het niveau van de eenheid opgelost: paspoorten inleveren, uitreizen melden, leiders ondertekenen, politieke controle archiveren. Het grootste kenmerk hiervan is dat burgers zelfs geen formeel administratief besluit zien waarop ze beroep kunnen aantekenen.

Formele grenscontrole op de luchthaven, maar de echte "grenscontrole" kan zich al in het kantoor bevinden

Het Nationaal Bureau voor Migratiebeheer is verantwoordelijk voor het beheer van uit- en binnenreisdocumenten en grenscontrole. Normaal gesproken zou een Chinese burger met een geldig gewoon paspoort en zonder wettelijke beperkingen via het formele grenscontroleproces moeten kunnen uitreizen.

Maar het systeem van paspoorten in bewaring door de werkgever heeft een andere soort "voorafgaande grenscontrole" gecreëerd: voordat iemand de luchthaven bereikt, heeft de eenheid al besloten of hij kan reizen. Formele grenscontrole is gebaseerd op de wet, terwijl de grenscontrole van de eenheid gebaseerd is op interne regels; het eerste heeft tenminste een duidelijke nationale instantie en wettelijke procedure, het laatste heeft meestal alleen het ondertekenen van leiders, interne kennisgevingen en mondelinge eisen.

Dit maakt het moeilijk om rechten te verdedigen. Als een nationale instantie formeel een besluit neemt om niet uit te reizen, weet de betrokkene tenminste waar de beperking vandaan komt; als een paspoort door de eenheid in bewaring wordt genomen, staat de betrokkene tegenover een reeks organisatiedruk, waaronder arbeidsrelaties, personeelsdossiers, functiebeoordelingen, promotie en disciplinaire maatregelen.

Van binnenlandse eenheidcontrole tot grensoverschrijdende onderdrukking, de essentie is hetzelfde: mensen worden beschouwd als aanhangsels van de organisatie

"赤墙之外" let op dit soort gebeurtenissen omdat het een logische continuïteit vormt met de grensoverschrijdende controlelogica van de Communistische Partij van China. Mensen in het binnenland kunnen door de eenheid worden beperkt via werk, paspoorten, dossiers en familieleden om het land te verlaten; mensen in het buitenland kunnen door united front, nationale veiligheid en consulaire systemen onder druk worden gezet via familieleden, overzeese Chinezen, sociale media en identiteitsrelaties.

Beide delen hebben dezelfde onderliggende logica: individuen worden niet beschouwd als dragers van onafhankelijke politieke en actierechten, maar worden beschouwd als leden die door de organisatie kunnen worden beheerd. Uitreizen betekent niet alleen reizen, maar ook tijdelijk loskomen van het binnenlandse informatiesysteem, eenheid en sociale controle, en dat is waarom paspoorten zo gevoelig zijn voor macht.

Voor gewone mensen is het meest directe gevolg van dit systeem niet de grote politiek, maar zeer specifieke levenskeuzes: kunnen ze reizen, kunnen ze familiebezoek afleggen, kunnen ze naar een buitenlandse conferentie gaan, kunnen ze vrijwillig ontslag nemen.

"Ontslagen worden om vrij te zijn" is het meest accurate commentaar op het systeem

Deze netizen kreeg uiteindelijk haar paspoort terug na drie maanden, nadat ze via absentie de procedure voor ontslag had geactiveerd. Ze beschreef haar keuze als "zelf het ijzeren rijstkommetje kapotslaan, zelf de ijzeren boeien losmaken".

Deze zin resoneert omdat het de andere kant van het zogenaamde "stabiele werk" in het Chinese systeem onthult: stabiliteit betekent niet alleen inkomen en voordelen, maar kan ook betekenen dat men sterker afhankelijk is van de eenheid. Wanneer een baan vraagt dat je je uitreisvrijheid opgeeft voor veiligheid, kan het "ijzeren rijstkommetje" ook "ijzeren boeien" worden.

Een moderne arbeidsrelatie zou moeten worden gebaseerd op contracten en salarissen, en niet op of een volwassene het recht heeft om zijn eigen paspoort te houden. Een eenheid kan werk beheren, maar zou geen controle moeten hebben over de persoonlijke grenzen van een werknemer. Het steeds vaker inleveren van paspoorten en het goedkeuren van uitreizen in China maakt deze meest basale grens vaag.