Chinese verkenningssatelliet valt uit elkaar in zeldzame retrograde baan en laat 43 brokstukken achter

De Chinese verkenningssatelliet Gaofen 50-02 is uit elkaar gevallen in een zeldzame retrograde baan en heeft minstens 43 brokstukken achtergelaten, waarvan sommige mogelijk tientallen jaren in de baan blijven. Tegelijkertijd hebben Amerikaanse functionarissen onthuld dat Iran voor en na de aanval op de Amerikaanse basis in Jordanië hoge resolutie satellietbeelden van Chinese entiteiten had ontvangen, waarbij 3 Amerikaanse militairen om het leven kwamen.

Deze twee ontwikkelingen onthullen de dubbele externe kosten van de militair-civiele uitbreiding van de Chinese ruimtevaart: de risico's op het slagveld en de risico's in de baan.

Gaofen 50-02 werd in maart gelanceerd in een zeldzame retrograde baan en viel zes maanden later uit elkaar. De Amerikaanse ruimtemacht heeft minstens 43 brokstukken geregistreerd, die zich bevinden op een hoogte van ongeveer 600 tot 1100 kilometer en blijven bewegen in een retrograde baan met een helling van ongeveer 142 graden. Op deze hoogte is de luchtweerstand zeer laag, waardoor sommige brokstukken mogelijk tientallen jaren in de baan blijven.

Deze gebeurtenis is vooral gevoelig vanwege de timing. Op 14 september hebben Amerikaanse functionarissen onthuld dat Iran voor en na de aanval op de Amerikaanse basis in Jordanië hoge resolutie satellietbeelden van Chinese entiteiten had ontvangen, waarbij 3 Amerikaanse militairen om het leven kwamen. Eerder onderzoek had al een verband gelegd tussen het Chinese TEE-01B-verkenningsysteem en de Iraanse Revolutionaire Garde.

Enerzijds wordt de Chinese satellietcapaciteit ingezet in de oorlogsinspanningen, anderzijds creëert de Chinese verkenningssatelliet zelf langdurige brokstukken in de baan. De snelle uitbreiding van het militair-civiele ruimtevaartsysteem van China brengt tegelijkertijd veiligheidskosten met zich mee op het slagveld en in de baan.

Gaofen 50-02 werd op 15 maart gelanceerd met een Lange Mars 6A-raket vanaf het Taiyuan-satellietlanceringcentrum. De Chinese autoriteiten hebben de openbare doelstellingen van deze satellietreeks voorgesteld als landopname, gewasopbrengst en rampenbestrijding, maar buitenlandse ruimtevaartanalisten hebben de "Gaofen"-reeks lang beschouwd als een belangrijk onderdeel van het Chinese inlichtingen-, surveillance- en verkenningssysteem, dat optische, synthetische apertuurradar- en signaalverkenningsmissies omvat.

Op 4 september wees de astrofysicus Jonathan McDowell op basis van Amerikaanse ruimtemachtgegevens erop dat Gaofen 50-02 een duidelijke breuk had ondergaan. 43 brokstukken zijn geregistreerd en verspreid over een hoogte van ongeveer 600 tot 1100 kilometer. Deze hoogte is een belangrijke ruimte voor veel satellieten, communicatie- en militaire ruimtevaartuigen.

Het gevaar van de brokstukken hangt niet af van hun grootte. Op hoge snelheid kunnen zelfs kleine objecten een satelliet vernietigen of beschadigen. Het probleem is dat de luchtweerstand op deze hoogte beperkt is, waardoor de brokstukken niet snel naar de aarde terugvallen en mogelijk tientallen jaren in de baan blijven.

Dit betekent dat een satellietbreuk niet alleen een eenmalige technische storing is, maar een langdurig risico dat door alle ruimtevaartuigen in de baan wordt gedeeld.

Tegelijkertijd is de Chinese satelliettechnologie al ingezet in de oorlogsinspanningen in het Midden-Oosten.

Op 14 september hebben Amerikaanse functionarissen onthuld dat Iran voor en na de aanval op de Amerikaanse basis in Jordanië hoge resolutie satellietbeelden van Chinese entiteiten had ontvangen, waarbij 3 Amerikaanse militairen om het leven kwamen. Het Financial Times-onderzoek heeft eerder aangetoond dat de Iraanse Revolutionaire Garde de mogelijkheid heeft om het Chinese TEE-01B-verkenningsysteem te gebruiken.

Deze twee ontwikkelingen samen tonen aan dat de Chinese ruimtevaartcapaciteit verder gaat dan alleen "commerciële satellietexport". Hoge resolutie verkennings-, grondstations-, datatransmissie- en satellietoperaties kunnen direct dienen voor doelidentificatie, aanvalsverkennings- en schadebeoordeling.

Peking heeft langdurig gebruik gemaakt van "commercieel", "civiel" en "verkenningsdiensten" om de grens tussen militair en civiel te verhullen, maar de slagveldresultaten zullen niet veranderen omdat het contract "commerciële diensten" vermeldt. Zodra de gegevens de militaire bevelsketen binnenkomen, worden ze onderdeel van de gevechtscapaciteit.

Gaofen 50-02 en TEE-01B zijn niet dezelfde satelliet en er is geen bewijs dat Gaofen 50-02 bij de Iraanse actie betrokken was. Hun werkelijke verbinding ligt in het feit dat ze deel uitmaken van hetzelfde snel uitbreidende Chinese militair-civiele ruimtevaartsysteem: enerzijds streven ze naar een grotere globale dekking, hogere resolutie en snellere herbezoeken; anderzijds externaliseren ze de kosten van technische betrouwbaarheid, brokstukbeheer en eindgebruikerssupervisie.

Dit is het meest zorgwekkende aspect van de Chinese ruimtestrategie. Peking verkrijgt militaire verkennings-, strategische invloeds-, commerciële inkomsten- en grote machtsweddenschapkaarten; de internationale gemeenschap draagt echter mogelijk twee soorten risico's: oorlogsescalatie op het slagveld en langdurige botsingsgevaar in de baan.

China's anti-satellietraketproef in 2007 heeft nog steeds veel brokstukken in de baan achtergelaten. Tegenwoordig, met de gelijktijdige versnelling van commerciële en militaire ruimtevaart, komen er steeds meer nieuwe bovenste niveau-breuken, satellietbreuken en hoge baanbrokstukken voor. Elk afzonderlijk ongeval kan worden toegeschreven aan een technische storing, maar samen tonen ze een duidelijke disbalans tussen lanceersnelheid, militaire behoeften en baanbeheer.

De ruimte is niet langer alleen een ondersteunende achtergrond, maar wordt een frontlinie in het grote machtsspel van Xi Jinping.

Op 2 september toonde een Reuters-onderzoek naar de Amerikaans-Chinese ruimtevaartwedloop aan dat China mobiele satellieten, jagersatellieten, in-baanbrandstof, ruimtevliegtuigen en technologieën ontwikkelt die andere ruimtevaartuigen kunnen naderen of zelfs vangen. De VS en het VK hebben ook gezamenlijke baanacties uitgevoerd in de buurt van vermeende Chinese verkennings satellieten om Peking te laten zien dat ze ruimte-samenwerking kunnen tonen.

Het Chinese leger heeft openlijk theorieën over "hemelcontrole" als een belangrijke voorwaarde voor het winnen van moderne oorlogen. De militair-civiele integratie van Xi Jinping heeft het Chinese commerciële ruimtevaart-, universitair onderzoek-, staatsbedrijf en legerbehoeften verder met elkaar verbonden. Daardoor is het moeilijk om "Chinees commercieel ruimtevaartopkomst" en "Chinees militair ruimtevaartuitbreiding" volledig te scheiden.

Dit verklaart waarom het Iraanse voorbeeld een indicator is. Wanneer de Chinese commerciële verkenningscapaciteit deel wordt van een militaire doelketen van een onder sancties staande regering en wanneer de Chinese eigen verkennings satelliet langdurige brokstukken in de baan creëert, wordt het probleem niet langer of een enkele satelliet faalt, maar hoe het hele uitbreidingspatroon winst en risico's verdeelt.

Het Xi Jinping-regime maakt ruimtevaartcapaciteit tot een strategische hefboom, maar neemt niet gelijktijdig transparante verantwoordelijkheid.

Het grootste politieke voordeel van het Chinese ruimtevaartsysteem komt voort uit een gebrek aan transparantie. Satellietmissies kunnen vaag zijn, de grens tussen commerciële ondernemingen en defensiesystemen kan vaag zijn en gegevensexport en grondstationsservices kunnen via bedrijfscontracten worden voltooid. Tegelijkertijd komen de informatie die werkelijk betrekking heeft op militaire doeleinden, missieopdrachten en eindgebruikers zelden onder openbare supervisie.

Deze structuur stelt Peking in staat om twee verhalen te vertellen: wanneer internationale samenwerking nodig is, wordt de "vreedzame gebruik van de ruimte" en commerciële diensten benadrukt; wanneer strategische capaciteit nodig is, wordt dezelfde technologie via militair-civiele integratie opgenomen in het nationale veiligheidssysteem.

Het probleem is dat baanbrokstukken niet gehoorzamen aan propaganda-richtlijnen en dat slagveldslachtoffers niet verdwijnen omdat de dienstverleners formeel commerciële bedrijven zijn.

De 43 brokstukken van Gaofen 50-02 maken een abstract probleem concreet: de externe kosten van de Chinese ruimtevaartuitbreiding kunnen in de baan worden geteld; de 3 dode Amerikaanse militairen in Jordanië schrijven een andere kostenpost in de werkelijke oorlog.

Van het slagveld tot de ruimte wordt het Chinese satelliet systeem een onderdeel van de internationale veiligheidsrisico's.